منظومه شمسی ... 8 سیاره... بدرود پلوتون

طفلک پلوتون، چه کسی توپی با قطر 2306 کیلومتر که یک پنجم قطر زمین هم نمی‌شود و جرم فقط دو هزارم جرم زمین را یک سیاره می‌داند؟ پلوتون حتی از هفت ماه منظومه‌ی شمسی و بدتر از همه از ماه زمین هم ریز تر است. منظومه‌ی شمسی این‌قدر گستاخانه با اعضای ریزش برخورد نکرده‌است که با پلوتون. مدار پلوتون با مدار همه‌ی سیارات فرق می‌کند. اگر بتوانیم همه‌ی سیاره‌ها را روی یک میز مرتب بچینیم، پلوتون انگار به فنری وصل شده است که باعث می‌شود بالاتر یا پایین‌تر از سطح میز جا بگیرد. مدار پلوتون در صفحه‌ی منظومه‌ی شمسی نیست. یوهان کپلر در قرن شانزدهم گفت که مدار سیارات بیضی است، اما حقیقت این است که مدار هیچ سیاره‌ای به اندازه‌ی پلوتون بیضی نیست. کپلر در خواب هم نمی‌دید که روزی سیاره‌ای کشف شود که مدارش به قدری بیضی باشد که عنوان دورترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی را هر از چندگاهی با نپتون عوض کند. پلوتون وقتی به نزدیک‌ترین فاصله اش از خورشید می‌رسد از سیاره‌ی نپتون هم به خورشید نزدیک‌تر می‌شود. بخشی از مدار پلوتون درون مدار نپتون است. مدار پلوتون بیشتر شبیه مدار دنباله‌دارهاست تا سیاره‌ها. یعنی از 18 بهمن 1357 (7 فوریه 1979) تا 22 بهمن 1377 (11 فوریه 1999) پلوتون درون مدار نپتون بود و نپتون دورترین سیاره از خورشید تلقی می‌شد. عنوانی که به نظر می‌رسد دیگر هرگز از دست ندهد.

پلوتون سه قمر دارد. قمر کارون بزرگ ترین و نزدیک ترین آنهاست. پلوتون و کارون به هم قفل شده اند طوری که مثل یک دمبل دور هم می گردند و نمی توان گفت که کارون دور پلوتون می گردد یا پلوتون دور کارون!

طبق تعریف سیاره وقتی منطقه‌ی اطراف مدارش را جاروب کرده است که هر جرم دیگری در آن منطقه یا قمر سیاره باشد یا تحت کنترل نیروی گرانش آن سیاره قرار داشته باشد. برای مثال سیارک‌های گروه تروجان همگی در مدار مشتری به گرد خورشید می‌گردند ولی همه‌ی آنها تحت کنترل جاذبه‌ی مشتری اند. اجرام پلوتونی (طبق تعریف جدید IAU همان اجرام فرانپتونی) تحت تأثیر گرانش نپتون هستند، بنابراین نپتون یک سیاره است و ماه زمین (که هم گرد است و هم دور خورشید می‌گردد) قمر یک سیاره دیگر (زمین) است، پس یک سیاره نیست.

درباره‌ی گردی یک سیاره هم تردیدهایی وجود دارد. تصمیم‌گیری درباره‌ی این‌که چه اجسامی گرد اند یا چه اجسامی بر اثر نیروی گرانش خودشان شکل گرد پیدا کرده‌اند کار ساده‌ای نیست. به نظر نمی‌رسد ویژگی‌های فیزیکی ساده‌ای مثل جرم، اندازه یا چگالی کمکی به دسته‌بندی اجرام گرد بکنند. چون برای مثال سیارک پالاس با چگالی 2.9 گرم بر سانتیمتر مکعب شکلی نامنظم دارد ولی قمر انسلادوس با چگالی 1.61 گرم بر سانتیمتر مکعب نه تنها گرد است، بلکه کروی است.

با این همه مصوبه‌های اتحادیه‌ی بین‌المللی نجوم منبع اصلی کتاب‌ها و مقالات علمی است. اگر احساس می‌کنید چیزی در دنیا تغییر کرده و سر جایش نیست، بله درست فکر می‌کنید. از دوم شهریور 1385 پلوتون پس از 76 سال دیگر عضو منظومه‌ی شمسی نیست. از این پس منظومه‌ی شمسی هشت سیاره دارد.
                                         

بابا چه عجب.....

رصدخانه دانشگاه كاشان يكي از مجهزترين رصدخانه‌هاي كشور طي آيين خاصي به بهره‌برداري رسيد. (چشم کاشونی های روشن ) در اين مراسم كه عصر سه‌شنبه 7/6/85 با حضور سيدمرتضي بختياري استاندار اصفهان، دكتر سعدا... نصيري قيداري عضو شوراي راهبري و رئيس كميته مكان‌يابي رصدخانه ملي ايران، رئيس، معاونان و اعضاي هيأت علمي دانشگاه كاشان، رؤساي دانشگاه‌هاي منطقه، منجمان، دانشجويان، مسئولان ادارات و اراگان‌هاي دولتي منطقه كاشان و ... برگزار شد؛ دكتر حسن دقيق رئيس دانشگاه كاشان، دكتر نصيري قيداري و سيدمرتضي بختياري در سخنان جداگانه‌اي با تأكيد بر جايگاه علم نجوم اظهار اميدواري كردند اين رصدخانه با تجهيزات خوبي كه از آن برخوردار است بتواند سرويس‌دهي مناسبي به علاقمندان داشته باشد. دكتر نصيري همچنين با ارائه گزارشي از وضعيت مكان‌يابي رصدخانه ملي فوايد و بركات وجود اين رصدخانه را برشمرد.

 

تجهيزات رصدخانه دانشگاه

بهره گيري از تلسكوپ 16 اينچ تمام اتوماتيك انعكاسي مستقر در گنبد رصدخانه

تلسكوپ هاي 5. 6 . 8.  10 و 12 اينچ اتوماتيك و نيمه اتوماتيك انعكاسي

تلسكوپ انكساري 5 اينچ و دوربين هاي دوچشمي

بانك CD و DVD و نرم افزارهاي نجومي و كتابهاي نجومي

بهره گيري از آسمان نماي آموزشي با چتري به قطر 3 متر

            .............................................................................................

>>>>> خوب مشکل رصد خونه هم حل شد......

   اما...  می دونستین که تنها انجمن نجوم شهر کاشان با مشکل  اسکان روبرو بوده ....

و اعضای این انجمن حتی نمیدونن کجا هست این انجمن   آخه چرا..   ؟؟  

  چون فقط بهشمیگن  NGO    عجب....  راستی نظر شما چیه...؟؟!!!

منظومه شمسی با 12 سیاره....!!!!!

بودن یا نبودن؟ برای سیاره کوچک، دوردست و یخزده پلوتون سالهاست که مسئله این است. برخی اخترشناسان آن را در دسته خرده سیارات می شناسند و برخی آن را سیاره می دانند. شاید اگر به جای سال ۱۹۳۰ در این سالهای اخیر پلوتون کشف می شود آن را می توانستیم به راحتی خرده سیاره ای متعلق به کمربند کویی‌پر بدانیم اما در آن زمان  اطلاعی از هزاران جرم این کمربند در ورای مدار نپتون در دست نبود.

اکنون در حالی که اخترشناسان برگزیده از سراسر جهان در بزرگترین گردهمایی نجوم حرفه ای جهان یعنی در مجمع عمومی انجمن بین المللی نجوم که امسال در پراگ برگزار می شود، برای ارائه مقاله های پژوهشی خود گرد هم هستند، نظر نهایی در باره پلوتون و تعریف یک سیاره ارائه می شود. گروه ۷ نفره ای از اخترشناسان، دانشمندان علوم سیاره ای و پژوهشگران تاریخ نجوم معاصر از حدود ۲ سال به انتخاب IAU دعوت شدند تا این مسئله را حل کنند. آنها در گردهمایی پراگ نظر نهایی خود را پس از ۲ سال بررسی ارائه کردند:    پلوتون یک سیاره است، قمر آن کارن و همین طور سرس و جرم بزرگ کمربند کویی پر  2003 UB313.

 معیار آنها برای پذیرش یک سیاره چنین است: به طور مستقل به دور ستاره ای در گردش باشد، نه در مقام یک قمر و نه در مقام ستاره یا کوتوله قهوه ای همدم. جرم کافی را برای ایجاد نیروی گرانشی که سبب شکل تقریبا دایره ای آن شود داشته باشد. به بیان دیگر جرم کافی برای رسیدن به تعادل هیدروستاتیکی و غلبه بر نیروها و عواملی که شکل جسم آن را نا منظم می کنند داشته باشد. این جرم حداقل باید حدود ۱۰^۲۰_*۵  کیلوگرم و قطر جسم باید حداقل حدود ۸۰۰ کیلومتر باشد تا دارای چنین جرمی باشد.            بر اساس این معیار سرس ، بزرگترین سیارک کمربند سیارکها در میان مدار مریخ و مشتری، با شکلی کروی و قطر ۹۵۰ کیلومتر یک سیاره است. این گروه برای پذیرش اجرام جدید در خانواده سیارات رده های سیاره ای جدیدی را عنوان کرده اند. در حالی که ۸ سیاره کلاسیک منظومه شمسی که همه پیش از قرن بیستم کشف شدند به ۲ رده سیارات گازی و سیارات سنگی تقسیم می شوند سرس متعلق به گروه جدید "سیارات کوتوله" خواهد بود.

پلوتون نیز شرایط جدید یک سیاره را دارد و در گروه سیارات "پلوتونی" قرار می گیرد، سیاراتی که مداری متفاوت از سیارات عادی دارند. در حالی که سیارات اصلی همه مداری تقریبا دایره ای با تمایل مداری کم از دایره البروج دارند سیارات پلوتونی در ورای مدار نپتون مداری کشیده با تمایل زاویه ای زیاد از صفحه استاندارد منظومه شمسی، یعنی دایره البروج دارند.

سرانجام تکلیف جرم جدیدی به نام  2003 UB313 که تابستان گذشته کشف شد نیز مشخص می شود. این جرم کویی پری با قطر اندکی بزرگتر از پلوتون طبق معیار جدید یک سیاره است. اما شاید عجیب تر از همه کارن ،قمر پلوتون،

سيارات جديد منظومه شمسي (در مقايسه با زمين )در صورت پذيرش نهايي انجمن بين المللي نجوم.

باشد. این جسم جرم کافی و شکل مناسب برای سیاره بودن را دارد اما در مقام مقایسه با اقمار ارشد منظومه شمسی، یعنی اقمار گالیله ای مشتری، تیتان، ماه زمین و تریتون، از همه کوچک تر است. معیار پذیرش آن نسبتی است که با اندازه پلوتون دارد به طوری که به قطر نصف پلوتون می رسد. در معیار ارائه شده اگر اختلاف جرم همسایه و سیاره چنان زیاد باشد که مرکز جرم مجموعه درون سیاره قرار بگیرد آن گاه جرم همسایه حتما قمر است و اگر اختلاف اندازه و جرم آنها کم باشد و مرکز جرم در فاصله ای میان آن دو قرار بگیرد به شرطی که جرم کوک تر شرایط اولیه سیاره بودن را داشته باشد، چنان که کارن دارد، خود یک سیاره است. بدین ترتین پلوتون-کارن سیاره ای دوتایی تلقی می شوند. نظر ارائه شده این گروه باید به تصویب اعضای دارای حق رای در مجمع عمومی IAU برسد و رای گیری روز پیش از اختتامیه، یعنی ۲ شهریور ، انجام می شود.

اگر این پیشنهاد نهایی گردد منظومه شمسی نه تنها اکنون ۱۲ سیاره دارد باید منتظر بمانیم که در آینده نزدیک خانواده سیارات حتی پر جمعیت تر از این شود.