...

دب اکبر

دب اکبر یکی از بزرگترین صورت فلکی های آسمان است و شکل آن در اسناد قدیمی ستاره شناسی به صورت یک خرس بزرگ ترسیم  شده است. هفت ستاره پرنور آن که در میان مردم به شکل یک ملاقه یا آب گردان بزرگ شناخته شده است، در قسمت پشت و دم خرس بزرگ قرار دارد.

این هفت ستاره با نام هفت برادران نیز درمیان مردم شناخته می شوند. امتداد دو ستاره جلویی و پرنور  با نام های دبه و مراق به ستاره قطبی  می رسد. ستاره دوم از سمت دسته ملاقه، عناق نام دارد و دارای یک همدم نزدیک با نام سها می باشد. از زمان های قدیم دیده شدن این  ستاره همدم معیاری برای وضعیت دید افراد بوده است. کهکشان های بسیاری  از جمله  دو کهکشان معروف با شماره هایm81  و m82 در محدوده آن قرار دارد.

معروفترين افسانه يوناني خرس ها ، كه به گونه هاي مختلفي روايت مي شود ، افسانه زئوس و كاليستوي زيباست. پدر خدايان ، زئوس ، عاشق اين دختر زيبا شده بود ، كه البته این امر پيامدهايي را دربر داشت . كاليستو از زئوس پسري به نام " آركاس " به دنيا آورد كه بعدها شكارچي ممتازي شد. چون "هرا" ، همسر زئوس ، از داستان عشق و عاشقي آن دو خبردار شد، بسيار خشمگين شد و كاليستو را که به صورت خرس ماده بود را ديد و مي خواست آن را شكار كند . او خبر نداشت كه اين خرس در واقع مادر خود اوست . زئوس در آخرين لحظه موفق شد ، تير آركاس را از مسيرش منحرف كند. او براي اين كه در آينده از كاليستو محافظت كند، آركاس را به خرس نر جواني تبديل كرد و مادر و پسرش را به آسمان به شكل صورت هاي دب اكبر و دب اصغر به آسمان انتقال داد .

بر اساس افسانه اي ديگر ، مي گويند خود كاليستو را به شكل خرس ماده اي ، و پسر كاليستو يعني آركاس در اين افسانه صورت فلكي محافظ خرس يا عوا شمرده مي شود . از آنجايي كه صورت فلكي دب اکبر هرگز غروب نمي كند ، مردم بر اين باور بودند كه خدايان ممنوع كرده اند كه خرس ماده ، در اقيانوس ، يعني در جايي كه او هرگز غرق نمي شود ، شنا كند .

روميان قديم در ستاره هاي نوراني دب اكبر ، هفت گاوميش كشنده آن گاو را مي ديدند ،كه گاو چران ، يعني صورت فلكي عوا آنها را تعقيب مي كند .

روميان به هر حال صورت فلكي عوا را قبل از هر چيز ، شباني مي دانستند كه خيش يا گاوآهني را كه توسط گاوميش ها كشيده مي شد ، اختراع كرده بود . به اين ترتيب اين صورت فلكي نمودار سير تكاملي زندگي بشر از زندگي كوچ نشيني به جامعه ساكن در يك منطقه نيز به حساب مي آيد . در انگلستان قديم مردم در نوراني ترين ستارگان دب اكبر ، ارابه شاه " آرتو " قهرمان افسانه اي انگلستان كه مي گويند شاه بريتانيايي ها در قرن ششم ميلادي بوده است، را مي ديدند . اين صورت فلكي را مردم انگلستان " ارابه چارلز " نيز مي خواندند و به اين صورت " چارلز كبير " را به خاطر مي آوردند . به اين ترتيب بود كه صورت فلكي " ارابه بزرگ " به طريق مختلف و به آرامي در تاريخ اقوام گوناگون شكل گرفت و خلق شد .

اقوام زيادي نيز در اين صورت فلكي نقش خيش يا گاوآهني را مي ديدند ، كه يك كشاوز ، مثلا صورت فلكي عوا آن را دنبال مي كرد . آمريكايي ها دب اكبر را " ملاقه بزرگ " نيز مي خوانند .

دجاجه

صورت فلكي باشكوه دجاجه كه به نظر مي آيد در حال پرواز از ميان راه شيري به سمت جنوب است ، انسان را به ياد خداي خدايان زئوس مي اندازد . مي گويند او خود را به شكل يك قوي سفيد در آورد ، تا خود را به " لدا "  ي زيبا نزديك كند . از اين ارتباط دو فرزند به وجود آمد " هلنا " ي زيبا و " پلي دويكس "  كه از او با نام لاتينش يعني " پولوكس " در صورت فلکی جوزا هم یاد می شود.
قو یا دجاجه یکی از صورت های فلکی قدیمی است که از گذشته در تمدن های کهن شناخته شده. اوایل به عنوان مرغ دیده می شد اما کم کم با تعدادی از اساطیر یونانی که مربوط به قو بودند آمیخته شد. ظاهر صورت فلکی با گردنی کشیده و دمی کوتاه بیش از همه شکل قویی در حال پرواز را تداعی می کند. (Cygnus ) در یونانی به معنای قو می باشد.
اسطوره ی دیگری که به این صورت فلکی نسبت می دهند, اسطوره ی سایکنوس, شاه لیگوریا و دوست نزدیک فایتون- پسر هلیوس, خدای خورشید- بود. فایتون پس از تلاش برای راندن ارابه ی خورشید, به وسیله ی یکی از آذرخش های زئوس به رودخانه ی اریدانوس افتاد و جان سپرد. اما سایکنوس در این آزمون موفق شد, با اندوه اینکه زئوس ناعادلانه باعث سقوط بهترین دوستش شده. سایکنوس چنان به سوگواری پرداخت که آپولو دلش به حال او سوخت و فایتون را به قویی تبدیل کرد اما چون زئوس موجب مرگ وی شده بود قو از آسمان فاصله گرفت. سایکنوس با آواز برای فایتون سوگواری کرد و به همین دلیل قوها از آن پس اجازه یافتند که درست قبل از مرگ خود, آخرین آواز قو را سر دهند.

دلفین

 دُلفین صورت فلکی جمع‌ و جوری است که شکل قابل تشخیصی دارد. ستارهٔ انتهایی دلفین ۲۷۰ سال نوری با ما فاصله دارد.

دلفین از کوچک ترین صورت‌های فلکی آسمان است که به لحاظ شکل مشخص آن، از دیر زمان مورد شناسایی قرار گرفته‌است. در اساطیر خیلی کهن حیوانات، دلفین به عنوان دوست و نجات دهنده خدایان و انسان‌ها معرفی شده‌است.

سرطان، خرچنگ

خَرچَنگ یا سَرَطان نام یکی از صورت های فلکی  و چهارمین برج از برج‌های دوازده‌گانه است و در شب‌های بهار قابل مشاهده است. بین صورت‌های فلکی دوپیکر از خاور و شیر از سوی باختر واقع شده‌است.

طبق افسانه‌های يونان باستان صورت فلکی سرطان توسط هرا در آسمان قرار گرفت. هرا که از عشق بازی زيوس شوهر خود با آلسمنه مادر هرکول خشمگين شده بود تصميم گرفت که هرکول را به هر ترتيبی که شده بکشد. او خيلی سعی کرد که هرکول را بکشد ولی هميشه شکست مي‏خورد. بعد از مدتی هرکول يک گناه بسيار بزرگ مرتکب شد و برای بخشوده شدن بايد دوازده کار سخت را انجام دهد. يکی از اين کارها از بين بردن مار غول پيکر (نج) صورت فلکی حیه (Hydra) بود اين مار وقف شده‏ی هرا بود. در هنگام جنگ هرکول با Hydra هرا اين خرچنگ غول پيکر را فرستاد تا کمک Hydra باشد. جنگ سختی در گرفت و مار نه سر پاشته پای هرکول را زد. ولی به خاطر قدرت بسيار زياد هرکول او با پايش خرچنگ را له کرد. هرا برای قدردانی از اين خرچنگ نقش او را در آسمان قرار داد.

ذات‌الکرسی

پیکر آسمانی ذات الکرسی بهترین نقطهٔ شروع برای یافتن ستارگان در پاییز است. پنج ستارهٔ اصلی در آن، مانند W کنار هم قرار گرفته‌اند و با اینکه هیچ کدام روشنتر از قدر اول نیستند به راحتی می‌توان شکلW یا M را مشاهده کرد. درخشانترین ستارهٔ ذات الکرسی ستارهٔ صدر (Schedar) در راس غربی W واقع است. اگر از ستارهٔ میانی W یعنی گاما-تخت‌نشین، خطی فرضی را به صدر وصل کنیم و آن را 10 برابر فاصلهٔ دو ستاره امتداد دهیم به صورت فلکی بزرگ فرس اعظم یا اسب بالدار می‌‌رسیم. ستارگان اصلی آن مربع بزرگی را می‌‌سازند که مربع فرس اعظم نامیده می‌شود و قدر ستارگان آن کمتر از قدر اول است.اگر دو ستارهٔ آلفا و بتا که در راس عمودی ذات الکرسی قرار دارد را در جهت بتا دنبال کنیم، به صورت فلکی قیفاووس می‌‌رسیم.

این سه صورت فلکی در اساطیر باستان با هم خانواده‌ای را تشکیل می‌‌دهند که آندرومدا شاهدخت اتیوپی دختر قیفاووس و کاسیوپیا (ذات الکرسی) بوده است. دو رشته ستارگان آندرومدا را می‌توان به دو پای اسب تشبیه کرد. کاسیوپیا یا تخت‌نشین، ملکهٔ اتیوپی ،مادر آندرومدا، طبق افسانه‌ها بر روی تختی نشسته است که چندان راحت نیست! و پادشاه اتیوپی پدر آندرومدا، قیفاووس است.