دوازدهم آوریل (23 فروردین) 1961 روز به یاد ماندنی در تاریخ بشری بود ؛ روزی که یوری گاگارین نخسین انسانی بود که زمین، گهواره آرام بشر، را ترک کرد تا به فضا سفر کند. این نخستین پرواز که فقط در مداری نزدیک به زمین صورت گرفت آغاز عصر اکتشافات فضایی سرنشین دار بشر بود.
 
یوری یاگارین
 

یوری گاگارین در ساعت نه و هفت دقیقه صبح روز چهارشنبه ۱۲ آوریل ۱۹۶۱ به وقت مسکو،[از پایگاه فضایی بایکونور با فضاپیمای وستوک-۱ (نام و شماره سریال: Vostok 3KA-2) و با رمز پرواز «درخت سرو» به عنوان نخستین فضانورد جهان به مدار زمین پرواز کرد.

متخصصان در مرکز کنترل پرواز، بوسیله سه کانال رادیویی و یک کانال تلویزیونی با گاگارین در مدار زمین ارتباط داشتند.

نخستین جمله‌هایی که گاگارین به زمین مخابره کرد این بود: «پرواز به خوبی ادامه دارد، دید خوبی دارم، من زمین را می‌بینم، خیلی زیبا است». مشهور است که گاگارین در حال اوج گرفتن به مدار زمین، آهنگ یک سرود میهن‌پرستانه روسی را زمزمه می‌کرده. این سرود «مام میهن می‌شنود» نام دارد؛ شعر این سرود اثر یوگنی دولماتوسکی و آهنگ آن اثر دمیتری شوستاکوویچ آهنگساز پرآوازه روسی است. ابیات اول این آهنگ چنین هستند:

مام میهن می‌شنود مام میهن می‌داند
که فرزندش تا کجای آسمان‌ها پرواز کرده است

در حالی که گاگارین در مدار زمین پرواز می‌کرد، درجه نظامی او به افتخار موفقیتش از ستوانی به سرهنگی ارتقا پیدا کرد.

پس از پرواز تا مرگ

در روز ۲۷ مارس سال ۱۹۶۸[۱۸]، هواپیمای میگ-۱۵ یوری گاگارین و مربی پروازش طی یک پرواز تمرینی دچار سانحه شد و سقوط کرد و هردو سرنشین آن کشته شدند.

راز مرگ وی بعد از چهل سال

يک کميسيون مستقل روس پس از گذشت 40 سال از مرگ «يوري گاگارين» سرانجام موفق شد راز مرگ اولين انساني را که از مرزهاي اتمسفر زمين گذشت کشف کند. «يوري گاگارين»، در مارس 1968 در اثر يک سانحه هوايي در مدت يک پرواز روتين آزمايشي در سن 34 سالگي درگذشت. وي در اين پرواز آزمايشي سوار يک شکاري Mig -  15 بود و در ارتفاع 3 هزار متري پرواز مي کرد. اين هواپيما پس از سقوط در جنگل هاي اطراف محل پرواز سقوط کرد و به همراه «گاگارين» کمک خلبان نيز کشته شد. اکنون پس از گذشت بيش از 40 سال از آن سانحه يک کميسيون مستقل به سرپرستي «ايگور کنزنتسوف»، سرهنگ بازنشسته نيروي هوايي شوروي سابق پس از 9 سال تحقيقات گسترده موفق به کشف دلايل اين سقوط شد. نتايج تحقيقات اين کميسيون نشان مي دهد که علت سقوط اين هواپيما ورود هوا به داخل کابين خلبان بوده است. زماني که «گاگارين» متوجه ورود هوا به کابين شده سعي کرده به همراه کمک خلبان «ولاديمير سريوگين» ارتفاع خود را کاهش دهد اما اين کاهش ارتفاع به دليل هواي داخل هواپيما با سرعت بسيار بالايي انجام شده و به اين ترتيب هواپيماي جنگي Mig -  15 در نزديکي جنگل سقوط کرده است. گفتني است; «يوري گاگارين» در سال 1961 در حاليکه تنها 27 سال داشت بعنوان اولين انساني که به فضا سفر کرد معرفي شد.